Meteoroloog Jacob Kuiper was een onmisbare schakel voor ballonvaarders

Toen Kuiper als meteoroloog in Joure begon, besefte hij nog niet hoeveel invloed de Friese meren op het weer hebben. “Bij een weertype met flink wat wind, wordt het in de avond vaak rustiger. Maar door de warmte die de meren afgeven, is de opbouw in de atmosfeer onstabiel en blijft de wind in dit gebied langer vlagerig dan elders. Dan merk je dus hoe kleinschalige dingen van groot belang kunnen zijn voor een ballonvaarder.”

Een voordeel van de Friese Ballonfeesten is volgens Kuiper dat het evenement vijf dagen duurt. “Dan kun je de kansen spreiden en heb je altijd wel een moment waarop er gevaren kan worden.”

Bijzonder voorval

Vaak liet Kuiper een heliumproefballonnetje op om zo een windprofiel te maken. Op een avond vond de meteoroloog op 1.500 meter een windrichting die precies tegenovergesteld was aan de wind aan de grond. Kuiper meldde bij de briefing dat piloten die wat hoger zouden varen dan de gebruikelijke 200 à 300 meter een hoek zouden kunnen maken. “Maar je zult niet precies terugkomen, want dan moet je naar 1.500 meter”, deelde hij de piloten mee. 

“Maar er was een Duitse ballonvaarder met een Special Shape in de vorm van een spaarvarken. Die had in zijn oren geknoopt dat hij naar de startlocatie zou kunnen terugkeren als hij naar 1.500 meter hoogte zou stijgen”, vertelt Kuiper. “En toen tegen zonsondergang kwam hij plotseling boven de bomen tevoorschijn en zette hij de ballon neer op de Nutsbaan. Dat was zo’n leuk voorval en de informatie die ik had gegeven, klopte dus precies.”

“Niet in woorden te vatten”

Regelmatig mocht Kuiper zelf ook mee in de ballon. “Dan zeiden piloten: het is voor jou ook interessant om te ervaren hoe het in de praktijk gaat, dan voel je hoe een ballon reageert. Dat heeft mij heel veel kennis opgeleverd. Zo is een windsnelheid van 10 knopen (18 kilometer per uur) ongeveer de limiet waarbij je veilig kunt starten en landen. Als je dan eens meegaat bij een snelheid van 10 knopen, merk je dat je toch een hele lange sleep maakt. Dan weet je later ook: oké, dit is echt wel de limiet.”

In de ballon kon Kuiper ook genieten van prachtige vergezichten. “Ik kan me herinneren dat we eens naar 2.000 meter hoogte zijn gegaan, de maximumhoogte. Toen kon ik zelfs Amsterdam zien. Dat is fantastisch. Als je op die hoogte boven Fryslân hangt, zoiets is niet in woorden te vatten.”

In zijn jaren als luchtvaartmeteoroloog bouwde Kuiper een vertrouwensband op met de ballonvaarders. “Je hebt direct contact met de mensen. Op zo’n ballonfeest zie je ze, je merkt hoe ze zijn, hoeveel ervaring ze hebben. Als je dat een aantal jaren doet, bouw je een hechte band op en dat is alleen maar goed.”

Warm bad

De laatste jaren is Kuiper regelmatig als bezoeker te gast bij de Friese Ballonfeesten. “Het trekt toch. Dan ontmoet je weer mensen die je lange tijd niet hebt gesproken. Het is een warm bad, dan zeggen ze: Jacob, ben je er weer?”

“Jonge mensen van vroeger organiseren nu de Friese Ballonfeesten. Sommige mensen ken je al 25, 30 jaar en hebben nu kinderen die ook in de ballonvaartwereld opgroeien. Ik vind het feest zoals het in Joure gepresenteerd wordt fantastisch en ik hoop er zeker weer bij te zijn. Het is een prachtig evenement en ik hoop dat het er nog lang zal zijn.”